| |
|
| |
Het
was een eenvoudig rechthoekig gebouw. Het interieur werd door
zuilen en bogen in drie schepen verdeeld, het middenschip gedekt met
een tongewelf, de zijschepen met een ziende bekapping. Oorspronkelijk
waren de zuilen gemarmerd, er waren eikehouten trekbalken en in de
zijbeuken ziende kappen. In 1640 werd de kerk vergroot met een
gaanderij aan de ingangszijde; in 1660 kwam er een gaanderij aan de
orgelzijde met zitplaatsen. Van het interieur is een tekening bewaard
gebleven in het boek "Les delices de Leyde" uit 1712. |
|
In de 19-e eeuw zijn de
huizen voor de kerk gesloopt zodat het voorplein vrijkwam.
De consistorie naast de kerk werd gebouwd in 1861 en de voorgevel van
de kerk werd toen verfraaid door de architect Schaap. |
|
In 1888 werd voor de oude voorgevel een nieuwe voorgevel met drie ramen
gebouwd onder leiding van de architect H. J. Jesse. Op deze gevel stond
een torentje. Dit torentje moest echter kort voor de tweede
Wereldoorlog wegens bouwvalligheid afgebroken worden. De windwijzer,
die het geheel bekroonde, bevindt zich nog in de kerk. Het interieur is
in zijn huidige staat 19-e eeuws. | |
Hier ziet u de voorgevel van het kerkgebouw in de huidige staat, met
rechts daarnaast de voorgevel van de consistoriekamers. |
| |
| Beide
gaanderijen werden voorzien van geschilderde panelen, een unicum in een
Nederlands protestantse kerk. Van deze panelen zijn die van 1640
bewaard gebleven op hun oorspronkelijke plaats. Van deze 9 panelen zijn
er 4 gesigneerd door Joris van Schooten (1587 - 1652). Dit zijn de
nummers 3, 4, 8 en 9. De schilderijen stellen voor: 1. Adam en Eva in het paradijs en de verdrijving eruit. | |
| |
| Eva
staat centraal- Adam volgt. Men ziet in de boom de slang; voorts veel
dieren: de Leeuw (van Juda), konijntjes (symbool van vruchtbaarheid-
als het zand van de zee), eenhoorn- symbool van zuiverheid, de papegaai
de vogel die "Ave" roept en zo naar de parallel Maria - Eva verwijst. 2. De Annunciatie. |
|
| |
| Dit
paneel is nogal beschadigd geweest; er is vrij veel aan bijgewerkt. 3. Aanbidding der herders. |
|
|
|
| Men
ziet het Kind met Maria, Jozef, de herders en boeren en boerinnen,
alsmede de koe, de os en de ezel. De vrouw op de voorgrond biedt een ei
aan: een
symbool van vruchtbaarheid en daarmee van hoop
en opstanding. 4. Kruisiging. | |
| |
| Men
ziet de kruisiging van Jezus en de twee misdadigers. Op de voorgrond
Romeinse soldaten de kleding van Jezus verdobbelen. Voorts de Romeinse
hoofdman en achter het kruis van Jezus Maria, Maria Magdalena en
waarschijnlijk
Johannes, die zijn handen naar Jezus uitstrekt.
Aan de linker zijde van het kruis bij de paardekop,
spottende Joden. Geheel rechts de stad Jeruzalem.
De hoofdfiguren worden als het ware door het touw
verbonden: Christus in het volle licht, de hoofdman,
die Hem zal erkennen als Gods Zoon en de misdadiger,
die tot hem bidt en vergeving krijgt. 5. Kruisafname | |
| |
| De
compositie van dit schilderij is het spiegelbeeld van Rubens kruisafname in de kathedraal van Antwerpen. Een belangrijk verschil is, dat het schilderij van Rubens verticaal is, terwijl dit schilderij horizontaal is. 6. Opstanding. |
|
| |
| Dit
schilderij heeft erg geleden. Men ziet de opgestane Christus. Een engel
wijst naar het lege graf. 7. Hemelvaart. | |
| |
| 8.
Laatste Oordeel. | |
| |
| Links
komen de gestorvenen uit hun graven: Uiterst links de schilder Joris
van Schooten, rechts van hem zijn vader. In het midden van het tafereel
ziet men de scheiding tussen de gezaligden (naar links) en de
verdoemden
(naar rechts). Links van de tronende Christus in een wolk de 4 Evangelisten. 9. De Kroon des Levens | |
| |
| Rechts
boven ontvangt de mens in witte kleren en met een palmtak in zijn
handen van een engel de krans der overwinning. Het is een paneel vol
vreugde en muziek. De
schilderijen op de andere gaanderij werden
geschilderd door Carel Fabricius. Helaas zijn zij in de vorige eeuw
verkocht. Gelukkig zijn er drie van bewaard gebleven in het Rijksmuseum
te Amsterdam. De volgende gelijkenissen uit het Nieuwe Testament staan
er op afgebeeld: De rijke man en de arme Lazarus, de farizeeër
en de tollenaar, en de verloren zoon.
Het Doophek is vervaardigd in
1640. Oorspronkelijk stond het voor de kansel en het altaar. De
lezenaar in de vorm van een zwaan stond er toen op. De koperen
doopbogen zijn uit 1750. De
Preekstoel is een barok
meubel en is afkomstig uit de streek rondom Tongeren. Hij heeft tijdens
de restauratie van de Hooglandse kerk aldaar een tijdlang in het koor
dienst gedaan. Het
orgel is in 1789 - 1790
gebouwd door Andries Wolferts te Rotterdam met gebruikmaking van
materiaal uit het vorige orgel, dat in 1672 tweedehands aangekocht was.
Het orgel heeft 27 stemmen verdeeld over 2 klavieren (hoofdwerk en
rugwerk) en een vrij pedaal. De gebrandschilderde ramen aan weerszijden van het orgel zijn in 1930 geschonken. Zij zijn naar een ontwerp van A. J. Zwart. |