Frederik de Wijze

Frederik de Wijze door Lucas Cranach de Oude, geschilderd in 1532.

Frederik de Wijze door Lucas Cranach de Oude, geschilderd in 1532.

Frederik werd in 1463 geboren op Slot Hartenfels in Torgau als eerste zoon van keurvorst Ernst uit het huis van de Wettinger. In 1486 werd hij samen met zijn jongere broer Johan de opvolger van zijn vader. Hij was een vreedzaam man en hield in zijn regeringstijd zijn gebied buiten alle oorlogsverwikkelingen. Historische betekenis kreeg Frederik echter bovenal als bevorderaar van wetenschap en kunst. Zo maakte hij van Wittenberg een representatieve residentie door de nieuwbouw van Slot en Slotkerk de in 1502 gestichte Universiteit.

In de tijd van Luther werd Wittenberg de uitvalsbasis en het geestelijk centrum van de Reformatie, die in de landsvorst een betrouwbare beschermheer vond, ook al opereerde deze slechts op de achtergrond. Frederik was nog wel sterk beïnvloed door de laatmiddeleeuwse vroomheid, maar toch had hij de noodzaak van hervorming van de toenmalige kerk ingezien. De bescherming van Maarten Luther voor de kerkelijke rechtspraak werd Frederiks historische verdienste. Daarbij bleek zijn diplomatieke vertragingstactiek, waardoor zijn tegenstanders nooit vat op Luther konden krijgen, zeer effectief te zijn. Zo beschermde Frederik de in zijn ogen ten onrechte beschuldigde Luther. Net als in andere gevallen vormde Frederik zich hier eerst een eigen oordeel. Dit kwam tot stand door middel van nauwkeurig onderzoek naar de stand van zaken door zijn adviseurs en het oordeel van geleerden, zoals (in de Lutherkwestie) Erasmus van Rotterdam.

Frederik stierf in 1525 op zijn jachtslot in Lochau.