Legenden rond Luther: Luther en bomen

Luthereiken, Lutherlinden, Lutherbeuken en een appelboompje

Bomen zijn ten allen tijde en in alle godsdiensten mytologisch geduid en verklaard – we behoeven slechts aan de “Boom der kennis des goeds en des kwaads” te herinneren. Ook in de nieuwere tijd werden vele gebeurtenissen, die met bomen of hun vruchten te maken hebben, tot verhalen – zo de onder de appelboom zittende Newton. Zo houden ook veel “boomverhalen”zich met Maarten Luther bezig, die zich in zijn vrije tijd graag in de tuin ophield en veel plezier beleefde aan bomen en bloemen.

Overal worden en werden Luthereiken, Lutherbeuken of Lutherlinden getoond, die met meer of minder vastgelegde verhalen verbonden zijn. Een van de bekendste is de Luthereik in Wittenberg, waarover ook meerdere verhalen in omloop zijn.

  • De plaats, waar zich tegenwoordig in Wittenberg de Luthereik bevindt, geeft de plek aan, waar Luther op de 10e december van het jaar 1520 het kerkelijke wetboek, de pauselijke bul waarin hij met de ban bedreigd werd en boeken van zijn tegenstanders verbrandde.
  • De legende vermeldt het volgende: Een Witteberger student – een vurige aanhanger van Luther – hield van een meisje, waarvan de grootmoeder nog steeds aan de oude kerk vasthield. Op de dag van de verbranding zou de vrouw met haar kleinkind uit nieuwsgierigheid naar de betreffende plaats gewandeld zijn. Daar kwamen juist de studenten bij elkaar, die vol geestdrift van Luthers daden vertelden. De grootmoeder ontstak daarover in woede, ramde haar wandelstok in de grond en voegde de student toe, dat hij nooit haar kleinkind zou krijgen voordat deze stok bladeren zou krijgen. De student plantte nu precies op deze plek een jonge eik. In het volgende voorjaar vertelde hij de grootmoeder van het “wonder” …
  • De oorspronkelijke Luthereik in Wittenberg – door wie of wanneer deze ook geplant is – velde men tijdens de Napoleontische oorlog, om van het brandstofgebrek af te komen. De huidige Luthereik werd in 1830 geplant en werd in 1904 door een onbekende ingezaagd. Heden lijdt de eik het meest onder de luchtvervuiling, maar ook onder de late gevolgen van deze “aanslag”.

Luther en het appelboomje

Nog meer verhalen spelen zich rond Luther en bomen af. Een van de bekendste geven we nog door, de beroemde uitspraak: “Als ik wist, dat morgen de wereld ten onder ging, zou ik vandaag een appelboompje planten!” wordt Luther in de mond gelegd.
Het mag echter te denken geven, dat de eerste schriftelijke vermelding van deze uitspraak eerst in 1944 wordt aangetroffen…